Bạn có biết rằng, trong bảy tháng đầu năm 2025, một quỹ đầu tư AI từng đạt đỉnh 450 tỷ USD đã bốc hơi hơn 75% giá trị, chỉ trong vài tuần? Đó là câu chuyện của quỹ do cựu nghiên cứu viên OpenAI – Leopold Aschenbrenner – điều hành, và nó không chỉ là một tai nạn cá nhân. Nó là tín hiệu sớm cho thấy cơn sốt đầu tư AI đang chạm đến điểm ngoặt. Nhưng nếu bạn nghĩ rằng điều này chỉ ảnh hưởng đến Phố Wall, thì bạn đã bỏ lỡ bức tranh lớn hơn: sự dịch chuyển của dòng vốn khổng lồ từ AI sang crypto, và những hệ lụy mà chỉ những người quan sát thanh khoản vĩ mô mới thấy rõ.
Hãy nhìn vào bối cảnh hiện tại. Từ năm 2023 đến giữa 2025, các siêu tập đoàn công nghệ (Big Tech) đã đổ hơn 1 nghìn tỷ USD vào cơ sở hạ tầng AI – chip, trung tâm dữ liệu, điện, làm mát. Theo Goldman Sachs, đến cuối năm 2026, con số này có thể vượt 800 tỷ USD mỗi năm. Morgan Stanley còn táo bạo hơn: dự báo 3 nghìn tỷ USD vào năm 2028, với 80% chưa được giải ngân. Nhưng giữa lúc đó, một cuộc khảo sát của Bank of America vào tháng 7/2025 cho thấy 45% nhà quản lý quỹ coi “bong bóng AI” là rủi ro đuôi lớn nhất, tăng từ 28% chỉ một tháng trước. Cùng lúc, chỉ số tập trung của S&P 500 chạm mức kỷ lục: 20 cổ phiếu lớn nhất chiếm 50,8% tổng vốn hóa – một mức độ “không có tiền lệ trong lịch sử hiện đại” theo JPMorgan.
Đây là lúc phân tích của tôi bắt đầu có giá trị. Với 25 năm quan sát thị trường, tôi đã chứng kiến những chu kỳ điên rồ: từ ICO 2017, DeFi Summer 2020, đến NFT mania 2021. Nhưng lần này khác: AI không chỉ là một ngành, mà đã trở thành “xương sống” của toàn bộ thị trường chứng khoán Mỹ. Khi AI spending chậm lại, nó không chỉ làm giảm giá cổ phiếu NVIDIA hay Microsoft – nó kéo theo toàn bộ chuỗi cung ứng: từ Sandisk (tăng 396% trong năm) đến Western Digital (tăng 145%), từ các nhà sản xuất biến áp đến quỹ tín thác đầu tư bất động sản trung tâm dữ liệu. Và nếu bạn nghĩ rằng crypto đứng ngoài cuộc chơi này, hãy suy nghĩ lại.
Tôi đã từng viết về Terra Luna vào tháng 4/2022, khi dòng vốn rút khỏi Anchor Protocol báo hiệu sự sụp đổ. Hôm nay, tôi thấy một tín hiệu tương tự: sự chuyển hướng của dòng thanh khoản toàn cầu. Khi AI đầu tư giảm tốc, một lượng vốn khổng lồ – ước tính hàng trăm tỷ USD – sẽ tìm đường đến các tài sản khác. Và crypto, với tính thanh khoản cao và biên độ lợi nhuận hấp dẫn, là một trong những bến đỗ tự nhiên. Nhưng không phải theo cách bạn nghĩ.
Phần lớn phân tích hiện tại tập trung vào “AI vs Crypto” như một cuộc đua. Nhưng tôi nhìn từ góc độ vĩ mô: cả hai đều là kênh hấp thụ thanh khoản dư thừa từ chính sách tiền tệ nới lỏng toàn cầu. Khi Fed tăng lãi suất vào 2022-2023, dòng vốn chảy khỏi cả AI và crypto. Khi lãi suất được kỳ vọng giảm vào cuối 2025, cả hai cùng hưởng lợi. Nhưng sự khác biệt nằm ở giai đoạn: AI đã ở đỉnh cao của kỳ vọng, trong khi crypto – sau chu kỳ giảm 2022-2023 – đang ở giai đoạn tích lũy. Điều này tạo ra một cơ hội dịch chuyển phi tuyến tính.
Hãy xem xét dữ liệu cụ thể. Một báo cáo của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo rằng “cơn sốt chi tiêu của các công ty công nghệ lớn có thể biến thành sự sụp đổ đầu tư dài hạn”. Điều này có nghĩa là các dự án AI cận biên – những startup đốt tiền vào mô hình ngôn ngữ lớn mà không có doanh thu – sẽ bị cắt giảm đầu tiên. Nhưng đồng thời, các siêu tập đoàn như Microsoft, Google, Amazon vẫn tiếp tục đầu tư vì lý do phòng thủ: nếu không chi, họ sẽ mất vị thế cạnh tranh. Đây là “cuộc chạy đua vũ trang” mà tôi đã thấy trong DeFi, nơi các giao thức đốt token để giữ chân người dùng. Kết quả: lợi nhuận biên của Big Tech bị bào mòn, và dòng tiền tự do giảm.
Nhưng điều thú vị là: khi lợi nhuận từ AI giảm, các công ty này sẽ tìm kiếm các kênh đầu tư thay thế. Và crypto – với các sản phẩm như ETF Bitcoin, Ethereum staking, và DeFi yield – có thể trở thành nơi họ đặt một phần dự trữ tiền mặt. Tôi đã thấy điều này xảy ra vào năm 2021, khi MicroStrategy và Tesla mua Bitcoin. Nhưng lần này, quy mô có thể lớn hơn gấp trăm lần.
Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác mà hầu hết mọi người bỏ qua: sự chậm lại của AI spending không phải là tin xấu cho tất cả. Nó có thể là tín hiệu cho thấy “hiệu ứng nền tảng” đang phát huy tác dụng. Khi AI infrastructure trở nên rẻ hơn do cạnh tranh, các ứng dụng phi tập trung (dApps) có thể tận dụng sức mạnh tính toán giá rẻ để xây dựng các sản phẩm AI on-chain. Điều này từng xảy ra với internet: sau bong bóng dot-com 2000, cơ sở hạ tầng dư thừa đã dẫn đến sự bùng nổ của các ứng dụng web 2.0. Tương tự, một sự điều chỉnh của AI có thể mở đường cho sự trỗi dậy của AI + Crypto, nơi các mô hình suy luận được chạy trên các mạng phi tập trung như Bittensor hay Render Network.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi phát hiện lỗ hổng thanh khoản trong Bancor. Đồng nghiệp nam bảo tôi “phụ nữ không hiểu công nghệ”. Tôi đã viết một báo cáo và dự đoán chính xác sự sụp đổ. Hôm nay, tôi thấy một cơ hội tương tự: thị trường đang định giá sai mối tương quan giữa AI và crypto. Đa số cho rằng AI spending chậm lại sẽ làm giảm sự quan tâm đến công nghệ nói chung, và crypto bị ảnh hưởng. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại: dòng vốn rút khỏi AI sẽ tìm đến crypto như một tài sản thay thế có tính thanh khoản cao và tiềm năng tăng trưởng dài hạn. Bằng chứng là sự phục hồi của Bitcoin từ 16.000 USD lên 70.000 USD trong 2024-2025, bất chấp những lo ngại về AI.
Để kết luận, tôi không nói rằng AI spending slowdown là “tin tốt” hay “tin xấu”. Nó là một tín hiệu vĩ mô mà chúng ta cần đọc đúng. Câu hỏi không phải là AI hay crypto, mà là thanh khoản sẽ chảy về đâu khi kỳ vọng về AI được điều chỉnh. Với tư cách là một người đã sống qua nhiều chu kỳ, tôi tin rằng những người hiểu được sự dịch chuyển này sẽ có lợi thế lớn trong chu kỳ tiếp theo. Còn bạn, bạn đã sẵn sàng đón nhận một làn sóng mới chưa?