Bạn có tin rằng một nhóm quốc gia, cùng nhau, có thể thay đổi luật chơi chỉ bằng một tuyên bố? Tôi không nói về hard fork hay soft fork, mà là về một thứ còn nguyên thủy và đầy ma thuật hơn: chủ quyền quốc gia và luật pháp quốc tế. Tuần này, Crypto Briefing đưa tin EU đang xem xét các lệnh trừng phạt đối với các khu định cư Israel, với một sự thay đổi lập trường pháp lý rõ rệt. Hãy tự do, nhưng hãy có trách nhiệm. Đây không chỉ là tin tức chính trị. Đây là một bài kiểm tra về cách các hệ thống tập trung (nhà nước) xử lý các tranh chấp lãnh thổ, và nó có thể dạy chúng ta rất nhiều về quản trị phi tập trung, về tín hiệu và về sự thật.
Bối cảnh ở đây là giao thức cũ, giao thức của Westphalia, nơi các quốc gia có chủ quyền. Trong giao thức này, EU, một thực thể siêu quốc gia, đang cố gắng thực thi các quy tắc của mình lên một quốc gia có chủ quyền khác là Israel. Lập trường pháp lý thay đổi có nghĩa là họ không chỉ nói "điều này là bất hợp pháp" mà còn sẵn sàng hành động. Nhưng hành động như thế nào? Thông qua các lệnh trừng phạt. Trong thế giới crypto, chúng ta gọi đó là "slashing" - một hình phạt kinh tế dành cho những người xác thực vi phạm quy tắc đồng thuận. Ở đây, EU đang đe dọa "slashing" Israel vì vi phạm các quy tắc của luật pháp quốc tế.
Phần cốt lõi, nơi tôi sẽ đào sâu, là về tín hiệu và chi phí. Đây là nơi kỹ thuật và giá trị gặp nhau. EU đang gửi một tín hiệu chi phí cao. Tại sao? Bởi vì việc đe dọa trừng phạt một đồng minh, một đối tác thương mại và an ninh quan trọng ở Địa Trung Hải, là một hành động tốn kém. Nó có thể làm tổn hại đến hợp tác chống khủng bố, trao đổi tình báo và các thỏa thuận thương m trị. Chính vì chi phí cao này mà tín hiệu trở nên đáng tin cậy. Trong crypto, chúng ta thấy điều này khi một dự án lớn quyết định burn một lượng lớn token - đó là một tín hiệu mạnh mẽ bởi vì nó gây tổn hại trực tiếp đến những người nắm giữ. Tương tự, EU đang "burn" một phần mối quan hệ của mình với Israel để gửi một thông điệp tới toàn thế giới: "Các khu định cư là không thể chấp nhận được và chúng tôi sẵn sàng trả giá để ngăn chặn chúng."
Hãy nhìn vào kỹ thuật của tín hiệu này. Nó không phải là một smart contract tự động thực thi. Đó là một "cân nhắc" (consideration). Điều này tạo ra một cửa sổ thời gian, một cơ hội cho Israel thay đổi hành vi. Trong thuật ngữ blockchain, đây giống như một giai đoạn "thử thách" trong một quy trình quản trị. Nếu Israel chấp nhận thử thách (ví dụ, đóng băng xây dựng), EU có thể hủy bỏ lệnh trừng phạt. Nếu không, "slashing" sẽ được thực thi. Điều này cho thấy EU, giống như một DAO trưởng thành, đang cố gắng giải quyết xung đột thông qua các cơ chế khuyến khích và trừng phạt, thay vì vũ lực trực tiếp. Sự thay đổi lập trường pháp lý là một đề xuất nâng cấp (EIP) cho toàn bộ hệ thống quan hệ quốc tế ở Trung Đông.
Nhưng góc nhìn phản trực giác ở đây là gì? Nhiều người sẽ nghĩ rằng đây là một dấu hiệu của sự yếu kém, rằng EU đang bị chia rẽ và không thể hành động dứt khoát. Tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng. Chính sự chia rẽ nội bộ và quá trình ra quyết định chậm chạp của EU lại là một lợi thế. Tại sao? Bởi vì nó có nghĩa là khi một quyết định cuối cùng được đưa ra, nó đã vượt qua rất nhiều sự kiểm tra và cân bằng. Nó không phải là một phản ứng bốc đồng. Nó là kết quả của một quá trình đồng thuận lâu dài. Trong thế giới của chúng ta, một DAO có quy trình bỏ phiếu kéo dài và tỷ lệ tham gia thấp thường bị chỉ trích. Nhưng sự chậm chạp đó cũng mang lại sự ổn định và khả năng dự đoán. Một quyết định từ EU, dù mất nhiều tháng, là một quyết định có trọng lượng.
Và đây là điểm mù mà hầu hết mọi người bỏ lỡ: EU đang sử dụng một "layer 2" để giải quyết một vấn đề "layer 1". Layer 1 là hệ thống Liên Hợp Quốc, nơi mà các quyết định thường bị tê liệt bởi quyền phủ quyết. EU, không thể thay đổi layer 1, đang xây dựng layer 2 của riêng mình với các quy tắc riêng. Đây chính xác là những gì Lightning Network làm cho Bitcoin: nó không thay đổi giao thức cốt lõi, nhưng nó cho phép các giao dịch nhanh hơn và rẻ hơn thông qua các kênh trạng thái. EU đang tạo ra một "kênh trừng phạt" song song với hệ thống Liên Hợp Quốc để tác động đến hành vi của Israel. Điều này cho thấy một trí tuệ mới nổi: khi một hệ thống quản trị toàn cầu bị hỏng, các thực thể khu vực hoặc liên minh sẽ tạo ra các giải pháp thay thế có mục đích cụ thể.
Trải nghiệm của tôi từ vụ DeFi Summer năm 2020, nơi tôi mất 30% giá trị vì không hiểu về impermanent loss, khiến tôi nhìn thấy một sự tương đồng ở đây. Impermanent loss xảy ra khi bạn cung cấp thanh khoản và giá của tài sản thay đổi mạnh. Ở đây, EU đang cung cấp "thanh khoản chính trị" cho khu vực. Nếu Israel thay đổi hành vi (giá trị tài sản thay đổi), EU sẽ phải đối mặt với một tổn thất tạm thời (damage to relationship). Nhưng nếu Israel không thay đổi, tổn thất đó trở thành vĩnh viễn, và đó là cái giá của việc duy trì một lập trường nguyên tắc. Đây là bài toán rủi ro-phần thưởng của quản trị. EU đang chấp nhận rủi ro để đạt được một mục tiêu chiến lược. Thất vọng, tôi đã chuyển hướng nghiên cứu về bản sắc số và quyền sở hữu dữ liệu.
Kết luận: Bất kể các lệnh trừng phạt có được thực thi hay không, hành động này của EU là một tín hiệu mang tính bước ngoặt. Nó cho thấy rằng trong một thế giới mà các quy tắc có thể bị bẻ cong, vẫn có những thực thể sẵn sàng trả giá để duy trì chúng. Và giống như cách chúng ta phân tích các giao dịch trên chuỗi để tìm hiểu ý định của cá voi, chúng ta nên phân tích các tín hiệu địa chính trị này để hiểu được dòng chảy quyền lực trong thế giới thực. Câu hỏi cuối cùng không phải là "Liệu EU có trừng phạt Israel không?" mà là "Chúng ta, với tư cách là một cộng đồng toàn cầu, có đủ can đảm để thực thi các quy tắc của chính mình, ngay cả khi điều đó gây tổn hại cho chúng ta không?" Bởi vì, như chúng ta đã học được từ sự phát triển của các khu định cư, sự im lặng và thiếu hành động cũng là một hình thức của sự chấp thuận.
